Zielony ład w odlewnictwie. Wywiad z Pawłem Frączkiem, kierownikiem ds. BHP i ochrony środowiska w Metalpol Węgierska Górka sp. z o.o.

Większość gałęzi przemysłu musi się zmierzyć z zadaniami związanymi z transformacją energetyczną. Rozmawialiśmy z Pawłem Frączkiem, kierownikiem ds. BHP i ochrony środowiska w Metalpol Węgierska Górka, na tematy związane z wymaganiami Europejskiego Zielonego Ładu oraz perspektywami ich spełniania przez spółkę z branży odlewniczej.

METALPOL Węgierska Górka sp. z o.o., kontynuując tradycje Fabryki Armatury i Odlewni Węgierska Górka, jest jednym z najstarszych zakładów odlewniczych w Polsce, z historią sięgającą 1838 roku. Specjalizuje się w produkcji odlewów z żeliwa sferoidalnego i szarego, oferując szeroką gamę produktów dla przemysłu motoryzacyjnego, maszynowego, rolnictwa, budownictwa i kolejnictwa. Spółka stawia na nowoczesne technologie, zarządzanie jakością oraz ochronę środowiska, co potwierdzają liczne certyfikaty. METALPOL Węgierska Górka sp. z o.o. to firma z polskim kapitałem, nieustannie inwestująca w rozwój i innowacje.

Greeners (G): Co w ostatnich latach stanowiło wyzwanie dla branży odlewniczej?

Paweł Frączek (PF): Ostatnie lata dla branży odlewniczej podobnie jak większość gałęzi przemysłowych były bardzo niestabilne i stosunkowo trudne. Musieliśmy się zmierzyć z wybuchem pandemii COVID-19, a następnie wydarzeniami na Ukrainie.

Nastąpiło załamanie tradycyjnych mechanizmów rynkowych. Brak terminowych dostaw surowców spowodował, że przeszliśmy z planowania w długim horyzoncie czasowym na krótki. Planowanie produkcji odbywa się z wyprzedzeniem maksymalnie tygodniowym, co powoduje m.in. wzrost kosztów stałych.

Surowce oraz energia elektryczna, które stanowią znaczną część kosztów produkcji, znacznie podrożały, co bezpośrednio skutkuje bardzo wysokim całkowitym kosztem produkcji. W efekcie cena ostatecznego produktu rośnie, a przez to nasi klienci decydują się na wybór dostawców z krajów azjatyckich.

Kolejnym wyzwaniem dla branży odlewniczej jest polityka środowiskowa i społeczna UE. Wyzwania, jakie stawia UE, ukierunkowane są na coraz bardziej ekologiczną produkcję, wiążącą się z kosztownymi inwestycjami w nowe technologie.

Rynek odlewniczy jest specyficzny, zwłaszcza pod kątem wytwarzania odpadów. Ilość odpadów powstających w trakcie procesu produkcyjnego jest znaczna, co wiąże się z bardzo wysokimi kosztami magazynowania, a następnie utylizacji. Ograniczona jest również liczba punktów, w których tego typu odpady mogą być składowane, co powoduje, że ceny są ściśle kontrolowane przez kilku odbiorców tych odpadów.

UE, wprowadzając Zielony Ład, w pewnym stopniu ukierunkowuje produkcję w Europie. Odlewnie są przedsiębiorstwami wysokoemisyjnymi, a chcąc sprostać wprowadzanym przepisom, muszą ponieść ogromne nakłady finansowe na wymianę parku maszynowego na nowoczesne, niskoemisyjne rozwiązania technologiczne. Takie rozwiązania wymuszają zmiany w całym procesie produkcyjnym, w tym zakup nowych linii odlewniczych lub bardzo kosztowną modernizację obecnych. Ogromnym wyzwaniem jest także dostosowanie się do restrykcyjnych wymogów dotyczących ochrony powietrza, które wymagają drogich i efektywnych urządzeń filtracyjnych.

Produkcja żeliwa jest procesem niezwykle skomplikowanym, coraz trudniej jest znaleźć nowych pracowników mających odpowiednie kwalifikacje. Zmniejsza się liczba szkół kształcących w tym kierunku, a co za tym idzie, całość edukacji zawodowej pracownika spoczywa na pracodawcy.

Przedstawione powyżej problemy to tylko część zagadnień, z którymi na co dzień muszą radzić sobie odlewnie.

G: Dlaczego Metalpol Węgierska Górka zdecydował się na pomiar śladu węglowego? Jaką korzyść widzą Państwo z oceny śladu węglowego?

PF: Pomiar śladu węglowego był spowodowany spełnieniem naszych celów środowiskowych mających na celu dbanie o środowisko, spełnieniu wymagań klientowskich, dbanie o dobry wizerunek firmy oraz dostosowanie się do wymagań prawnych.

Określenie śladu węglowego umożliwi wprowadzenie nowych rozwiązań organizacyjnych i inwestycyjnych. W rezultacie przyczyni się to do redukcji emisji gazów cieplarnianych (GHG), a nasze produkty staną się bardziej przyjazne środowisku, co z kolei zwiększy naszą konkurencyjność.

G: W świetle coraz większych wymagań środowiskowych, jak dużą rolę będzie odgrywać wysokoefektywna odlewnia?

PF: W obliczu rosnących wymagań środowiskowych, przemysł ciężki, w tym odlewnictwo żeliwa, staje przed coraz trudniejszymi wyzwaniami. Nowe przepisy narzucają ograniczenia w zużyciu energii elektrycznej, cieplnej oraz surowców naturalnych. Jednocześnie cała branża odlewnicza uważana jest za wysoce energochłonną. Sprostanie tym wymogom stawia przed nami ogromne wyzwanie, a w niektórych obszarach, jak na przykład ograniczenie zużycia energii elektrycznej, obecnie wydaje się to nieosiągalne.

Dostosowanie się do wszystkich regulacji wymusza wprowadzenie innowacyjnych metod np. optymalizację gospodarki odpadowej. Proces odlewania generuje sporą ilość odpadów poprodukcyjnych, przez co takowa redukcja stanowi duże wyzwanie. Coraz więcej firm i jednostek badawczych pracuje nad sposobami ich ponownego wykorzystania, starając się spełnić wymogi gospodarki o obiegu zamkniętym (GOZ). Istnieją już technologie pozwalające na recykling tych odpadów, jednak z ekonomicznego punktu widzenia proces ten jest na ten moment jest nadal nieopłacalny.

Poruszając temat obniżenia emisyjności, odlewnie stają przed ogromnym problemem. Ograniczenie lub eliminacja energochłonnych procesów wymagałaby całkowitej modernizacji przedsiębiorstwa, co wiązałoby się z ogromnymi nakładami finansowymi.

G: Jakie plany mają Państwo związane z redukcją śladu węglowego i jaką rolę w tym odegrał przeprowadzony audyt energetyczny przedsiębiorstwa?

PF: Plany dotyczące redukcji śladu węglowego są powiązane z wytycznymi zawartymi w uwagach do przeprowadzonego audytu energetycznego, który stał się kluczowy do opracowania działań inwestycyjnych na kolejne lata działalności.

W celu zwiększenia efektywności energetycznej odlewni, w pierwszej kolejności zidentyfikowaliśmy możliwe do realizacji przedsięwzięcia. Jednym z pierwszych kroków będzie wdrożenie działań wskazanych w Audycie Energetycznym Przedsiębiorstwa, do których należą m.in.:

• wymiana kompresorów;
• budowa systemu odzysku ciepła z kompresorów i pieców topialniach;
• wymiana oświetlenia na LED;
• montaż pompy ciepła do celów ogrzewania obszarów biurowych;
• zakup energii elektrycznej pochodzącej z OZE;
• zakup i instalacja programów monitorujących zużycie mediów zwłaszcza energii elektrycznej;
• poprawa termiczna budynków, hal produkcyjnych poprzez termomodernizację;
• efektywniejsze wykorzystanie parku maszynowego;
• montaż instalacji fotowoltaicznych;
• rezygnacja z dokumentacji papierowej i wprowadzenie podpisów elektronicznych.