Dyrektywa w sprawie efektywności energetycznej – nowe wymagania dla przedsiębiorców

We wrześniu 2023 r. Parlament oraz Rada UE przyjęły dyrektywę (2023/1791) w sprawie efektywności energetycznej aktualizującą rozporządzenie UE 2023/955. Jest to kolejny krok mający na celu realizacje unijnych założeń pakietu „Gotowi na 55” (ang. Fit for 55). Dyrektywa nakłada na kraje członkowskie obowiązek uzyskania oszczędności energii finalnej do 2030 r. Szczególną uwagę zwraca się na rolę efektywności energetycznej w całym procesie dążenia do redukcji energii końcowej. 

Systemy zarządzania energią 

Państwa członkowskie zostały zobowiązane do nadzoru przedsiębiorstw, których średnie roczne zużycie wszystkich nośników energii w ciągu ostatnich 3 lat przekroczyło 85 TJ (85 000 GJ lub 23 611 MWh). Przedsiębiorstwa te mają za zadanie wdrożyć system zarządzania energią. Dyrektywa nakazuje, aby wspomniane systemy były certyfikowane przez niezależny organ zgodnie z międzynarodową normą ISO PN-EN 50001. Spółki powinny dysponować systemem zarządzania energią najpóźniej do dnia 11 października 2027 r. 

Audyt energetyczny 

Przedsiębiorstwa, których średnie roczne zużycie wszystkich nośników energii z ostatnich 3 lat jest większe niż 10 TJ (10 000 GJ lub 2 778 MWh) oraz nie wdrożyły systemu zarządzania energią, mają zostać poddane obowiązkowemu audytowi energetycznemu. Poprzednia Dyrektywa 2012/27/UE stosowała podobną zasadę, ale bez kryterium zużycia energii. Spółka posiadająca status dużego przedsiębiorcy miała obowiązek przeprowadzenia audytu energetycznego co najmniej raz na 4 lata. W polskim stanie prawnym reguluje to ustawa o efektywności energetycznej (Dz. U. 2016 poz. 831 z późn. zm.), która nałożyła wspomniany obowiązek na dużych przedsiębiorców. Można zatem założyć, że spółki, których średnie miesięczne zużycie wszystkich nośników energii z ostatnich 3 lat przekroczyło 231,5 MWh (lub 833,4 GJ) również będą musiały przeprowadzić audyt energetyczny prowadzonej działalności gospodarczej. 

Minimalne wymagania dotyczące audytów energetycznych  

W Załączniku VI do Dyrektywy wskazano minimalne wymagania jakie powinien spełniać audyt energetyczny oraz system zarządzania energią. 

Przeprowadzane audyty powinny w szczególności opierać się o aktualne, mierzalne i możliwe do zidentyfikowania dane operacyjne dotyczące zużycia energii. Wśród pozostałych wymogów wskazano na: 

• przeprowadzenie skrupulatnego przeglądu profilu zużycia energii danego budynku lub zespołu budynków, działalności lub instalacji przemysłowej bądź handlowej lub usługi prywatnej, w tym również w transporcie; 
• określenie środków w zakresie efektywności energetycznej mające na celu zmniejszenie zużycia energii oraz potencjału opłacalnego wykorzystania i wytwarzania energii ze źródeł odnawialnych oraz poinformowanie o wynikach; 
• przygotowanie analizy ekonomicznej (o ile to możliwe) zgodnie z metodą kosztowego cyklu życia (LCCA); 
• proporcjonalność i reprezentatywność opracowywanego dokumentu, tak, aby pomógł on określić rzetelny obraz ogólnej charakterystyki energetycznej wraz z wiarygodnym wyznaczeniem istotnych możliwości poprawy efektywności energetycznej. 

Istotne jest także, aby raport z audytu energetycznego zawierał szczegółowe i potwierdzone obliczenia dotyczących proponowanych działań, w szczególności w zakresie informacji o potencjalnych oszczędnościach energii. 

Co więcej 

Państwa członkowskie mają zapewnić, aby plany działania oraz wskaźniki wdrożenia zaleceń wynikających z przeprowadzonych audytów energetycznych budynków były publikowane w sprawozdaniach rocznych spółek oraz zostały podane do wiadomości publicznej (przy przestrzeganiu przepisów prawa unijnego i krajowego). 

Przedsiębiorstwa powinny być też zachęcane przez organy publiczne do udostępnienia w sprawozdaniu rocznym ilości zużytej energii oraz wody w skali roku. 

Przedsiębiorstwa realizujące umowę o poprawę efektywności energetycznej oraz posiadające system zarządzania środowiskowego certyfikowany przez niezależny podmiot są zwolnienie z opisanych obowiązków, jeśli w ramach systemu znajduje się audyt energetyczny. 

Przyjęcie nowej dyrektywy wprowadza nowe znaczące zmiany w funkcjonowaniu nie tylko państw członkowskich, ale także spółek stanowiących budulec niemal wszystkich gałęzi gospodarki. Zmiany zobowiązują do wykonania audytu energetycznego nie tylko dużych przedsiębiorców, których zgodnie z danymi GUS jest w Polsce ok. 3 800, ale również mniejszych spółek których roczna konsumpcja nośników energii przekracza 2 778 MWh. Stanowi to nowe wyzwanie dla wspominanych przedsiębiorców, jak i firm zajmujących się doradztwem energetycznym. Kluczowe jest odpowiednie przygotowanie się do wymagań wyznaczonych dla audytów energetycznych. Doświadczenie i wiedza ekspertów są istotna przy realizacji zadań postawionych przedsiębiorcom. Dlatego podmioty, które wcześniej nie przygotowywały audytu energetycznego własnej działalność powinny odpowiednio wcześniej skontaktować się ze specjalistami. Pozwoli to na znacznie lepsze zrozumienie znaczenia realizacji wymaganego zadania.